ลองจินตนาการดูนะคะว่า ร่างกายของเราก็เหมือนกับ "ฟองน้ำ" ก้อนหนึ่งค่ะ เวลาที่เราเทน้ำ (ซึ่งก็คือวิตามินซี) ลงไปในปริมาณที่พอดี ฟองน้ำก็จะดูดซับความชุ่มชื้นไว้ได้อย่างเต็มที่ แต่ถ้าเราเกิดนึกสนุก เทน้ำราดลงไปทีเดียวเป็นถังๆ สิ่งที่เกิดขึ้นคือฟองน้ำดูดซับไม่ไหว น้ำส่วนเกินเหล่านั้นก็ต้องไหลนองทิ้งไปอย่างไร้ประโยชน์ แถมยังอาจทำให้พื้นรอบข้างเลอะเทอะอีกด้วย
การ กินวิตามินซี มากเกินไป ก็มีกลไกคล้ายกันแบบนี้เลยค่ะ หลายคนเลือกซื้อวิตามินซีกระปุกใหญ่ โดสสูงๆ มาทานเพียงเพราะอยากให้ผิวใสไวๆ หรืออยากให้ร่างกายแข็งแรงสู้หวัดได้แบบทันใจ จนลืมตั้งคำถามสำคัญไปว่า "แล้วร่างกายของเรา…รับไหวแค่ไหนกันแน่?" วันนี้โปรทริว่าจะพาทุกคนไปหาคำตอบที่ถูกต้องตามหลักวิชาการแบบเข้าใจง่ายๆ กันค่ะ
การ กินวิตามินซี มากเกินไป ในทางโภชนาการเรามีตัวเลข "เพดานสูงสุด" ที่ร่างกายรับได้อยู่ค่ะ โดยปกติแล้วร่างกายของคนวัยผู้ใหญ่ไม่ควรได้รับวิตามินซีเกิน 2,000 มิลลิกรัม ต่อวัน (Upper Limit) (1) หากเราฝืนทานเกินกว่านี้ต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน แทนที่จะได้ประโยชน์ ร่างกายอาจเริ่มส่งสัญญาณประท้วงออกมาในรูปแบบต่างๆ ค่ะ
สัญญาณแรกที่บอกว่าคุณอาจจะ "อัด" วิตามินซีหนักเกินไปคือ อาการมวนท้อง ท้องอืด หรือท้องเสียค่ะ เพราะวิตามินซีมีฤทธิ์เป็นกรด เมื่อตกค้างอยู่ในลำไส้มากเกินไปจะไปดึงน้ำเข้ามา ทำให้เกิดอาการถ่ายเหลวได้ หากใครที่สงสัยว่า ปวดท้องกินวิตามินซีได้ไหม โปรทริว่าแนะนำให้เลี่ยงไปก่อน หรือทานพร้อมอาหารมื้อหลักเพื่อลดการระคายเคืองกระเพาะอาหารนะคะ
นี่คือประเด็นที่น่ากังวลที่สุดค่ะ เมื่อร่างกายขับวิตามินซีส่วนเกินออกทางปัสสาวะ มันจะถูกเปลี่ยนสภาพเป็นสารที่ชื่อว่า "ออกซาเลต" (Oxalate) ซึ่งสารตัวนี้แหละค่ะที่เป็นตัวการสำคัญในการจับตัวกับแคลเซียมจนกลายเป็นก้อนนิ่วในไตได้ (2) ดังนั้นคำถามที่ว่า วิตามินซี โรคไตกินได้ไหม คำตอบคือควรปรึกษาแพทย์อย่างใกล้ชิดค่ะ เพราะไตที่ทำงานไม่เต็มที่อาจขับสารเหล่านี้ออกได้ยากกว่าคนปกติ
หลายคนมีคำถามติดค้างในใจว่า แล้วตกลง กินวิตามินซี 1,000 mg ทุกวันอันตรายไหม หรือบางคนหนักกว่านั้นคือ กินวิตามินซี 2,000 mg ทุกวัน อันตรายไหม โปรทริว่าขออธิบายแบบนี้ค่ะ (3) หากคุณเป็นผู้ใหญ่ ควรจำกัดปริมาณวิตามินซีที่รับประทานต่อวันไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม (มก.) ปริมาณสูงสุดที่แนะนำสำหรับเด็กจะแตกต่างกันไปตามช่วงอายุ
โดยทั่วไป ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ผู้หญิงได้รับวิตามินซี 75 มิลลิกรัมต่อวัน และผู้ชาย 90 มิลลิกรัมต่อวัน หญิงตั้งครรภ์ควรได้รับ 85 มิลลิกรัมต่อวัน และผู้ที่ให้นมบุตรควรได้รับ 120 มิลลิกรัมต่อวัน เด็กมักต้องการวิตามินซีในปริมาณน้อยกว่าผู้ใหญ่ ปริมาณที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับอายุของเด็ก (3)
เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด โปรทริว่าสรุปเทคนิคการทานมาให้แล้วค่ะ:
การดูแลสุขภาพด้วยวิตามินซีเป็นเรื่องที่ดีค่ะ แต่เราต้องไม่ลืม "ทางสายกลาง" การ กินวิตามินซี มากเกินไป ไม่ได้ช่วยให้เรากลายเป็นซูเปอร์แมนในข้ามคืน แต่การทานในปริมาณที่พอเหมาะ สม่ำเสมอ ควบคู่ไปกับการทานผักผลไม้สดและการนอนหลับที่เพียงพอ ต่างหากคือเคล็ดลับของสุขภาพดีที่ยั่งยืน โปรทริว่าอยากให้ทุกคนสวยและแข็งแรงแบบ "ฉลาดเลือก" นะคะ อย่าลืมว่าร่างกายของเรามีเพียงคนเดียว ดูแลเขาให้ดีที่สุดด้วยความเข้าใจค่ะ
อ่านบทความที่น่าสนใจอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่: วิตามินซี
1.NIH Office of Dietary Supplements : Vitamin C – Fact Sheet for Health Professionals
2.PubMed : Total, Dietary, and Supplemental Vitamin C Intake and Risk of Incident Kidney Stones
3.Mayo Clinic : Is it possible to take too much vitamin C?
4.Mayo Clinic : Vitamin C – Side Effects and Interactions : https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-vitamin-c/art-20363932
*บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ได้มีเจตนาในการให้คำแนะนำทางการแพทย์, การวินิจฉัย, หรือการรักษา หากมีข้อกังวลหรือคำถามเกี่ยวกับสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเสมอ
